Dolandırıcılık Suçu

DOLANDIRICILIK SUÇU

Dolandırıcılık, Türk Ceza Kanunu’nda bir kişinin hileli davranışlarla başka birini aldatıp, kendisine veya başkasına menfaat sağlaması ve karşı tarafın zarar görmesi durumunda ortaya çıkan suçtur.

Dolandırıcılık, hukuk sistemlerinde haksız kazanç sağlamaya yönelik suçlardan biri olarak kabul edilir. Suç, hileli davranışlarla gerçekleştirildiği için, failin bu suçu işlerken mağduru kasten yanıltması gerekir. Bu suçu oluşturan en temel unsur, mağdurun iradesinin hileli bir şekilde sakatlanmasıdır. Dolandırıcılık suçu genellikle maddi kazanç elde etme amacıyla işlenir, ancak manevi çıkarlar için de dolandırıcılık yapılabilir.

TCK Madde 157: Basit Dolandırıcılık

Bu maddeye göre, hileli davranışlarla bir kişiyi aldatarak, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası verilir.

Örnek: Bir arkadaştan orijinal olduğu belirtilen bir telefonu satın alırsınız, ancak ürün sahte çıkar.

TCK Madde 158: Nitelikli Dolandırıcılık

Dolandırıcılık suçunun bazı durumlarda daha ağır ceza gerektiren şekillerde işlenmesi “nitelikli dolandırıcılık” olarak kabul edilir. Bu haller şunlardır:

1. Dinî inanç ve duyguların istismarı
2. Tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanma
3. Algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanma
4. Kamu kurumlarının veya kuruluşlarının araç olarak kullanılması
5. Bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması
6. Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıkla
7. Tacir veya şirket yöneticilerinin ticari faaliyetleri sırasında.
8. Serbest meslek sahipleri tarafından, meslek güveninin kötüye kullanılması
9. Banka veya diğer kredi kurumları aracılığıyla tahsis edilmemesi gereken kredi sağlama.
10. Sigorta bedelini almak maksadıyla
11. Kendini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumları çalışanı olarak tanıtma

Örnek: Bir internet sitesinden orijinal olduğu belirtilen bir markanın telefonunu satın alırsınız, ancak gelen ürün sahte çıkar.

Daha Az Cezayı Gerektiren Hal (Madde 159)

Dolandırıcılık suçu, bir hukuki ilişkiye dayanan bir alacağı tahsil amacıyla işlenmişse, ceza altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası olarak belirlenir. Bu tür durumlarda ceza verilmesi için mağdurun şikâyeti gereklidir.

Örnek: Bir kişi kendi alacağını almak maksadıyla borçluyu kandırmışsa şikayet üzerine cezalandırılır.

Dolandırıcılık Suçunun Unsurları

• Hile: Dolandırıcılık suçunun temel unsuru hiledir. Hile, bir kişiyi yanıltabilmek amacıyla yapılan kasıtlı bir davranıştır.
• Aldatma: Hileli davranışlarla bir kişinin yanılması ve aldatılması gerekmektedir.
• Zarar: Mağdurun malvarlığı veya başka bir hakkında zarar oluşması gerekir.
• Yarar Sağlama: Failin veya başka bir kişinin bu durumdan yarar sağlaması gerekmektedir.

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir.

Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır.

Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınır. (15. Ceza Dairesi     2014/676 E.  ,  2014/3639 K.)

ÖRNEK YARGITAY KARARLARI

15. Ceza Dairesi         2017/16855 E.  ,  2019/2559 K.

‘’…Sanığın, sahte bileziklerden birisini müşteki …’ın çalıştığı İnci Kuyumculuk isimli iş yerine gelerek 890,00 TL para karşılığında sattığı, aynı gün katılan …’nin çalıştığı Altın İş Kuyumculuk isimli iş yerine geldiği, bilezik satmak istemesi üzerine katılanın bileziğin sahte olduğunu anladığı ve kolluk görevlilerine haber verdiği, sanığın ise olay yerinden uzaklaştığı sırada yakalandığı bu suretle dolandırıcılık ve dolandırıcılığa teşebbüs suçlarını işlediğinin iddia edildiği olayda;

sanığın katılanın ismini sorması üzerine kendisini … olarak tanıtması, kolluğa haber verilmesi üzerine sahte bileziği almadan olay yerinden panikleyerek ayrılmış olması ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; sanığın baştan beri dolandırıcılık kastıyla hareket ederek, uzlaşma kapsamında kalan dolandırıcılık ve dolandırıcılığa teşebbüs suçlarından mahkumiyeti yerine, yazılı gerekçe ile beraatine hükmedilmesi,
Kanuna aykırı olup… hükmün BOZULMASINA… karar verildi.’’

15. Ceza Dairesi         2015/4088 E.  ,  2018/3058 K.

‘’… Katılan …’in 2011 yılı Mayıs ayında sanıklardan …’ın işlettiği… Yapı ve Emlak isimli iş yerine gelerek …Devlet Hastanesi civarında arsa almak istediğini belirttiği, bu konuşmadan yaklaşık 10 gün sonra sanık …’ın katılan …’i aradığı ve katılana istediği arsayı bulduğunu söyleyerek katılanı dolandırmak amacı ile sanık …’nın fikir ve eylem birliği içerisinde olduğu diğer sanıklar … ile sözde arsaların zilyetliğini verecek olan temyiz dışı sanık … ile tanıştırdığı, sanıkların gerçekte mülkiyeti hazineye ait olan fakat zilyetliği başkası üzerinde …4 adet gayrimenkulu satabileceklerini ve tapu işlemlerini halledebileceklerini beyan ettikleri, daha sonra tapu işlemlerini takip eden sanık …’ya gönderilmek üzere ve diğer gerekli işlemler için toplamda yaklaşık 140.000 TL aldıkları, katılanın yaptığı ödemeler karşılığında temyiz dışı sanık … tarafından katılana üzerinde … Kaymakamlığı yazılı aslı ele geçirelemeyen iki adet fotokopi evrak verildiği, ayrıca katılana başlığında Maliye Bakanlığı yazan aslı ele geçirelemeyen evrakın fakslandığı, yapılan araştırmada söz konusu evrakların sahte olup katılan adına herhangibi bir başvuru işlemi yapılmadığının anlaşıldığı bu şekilde sanıkların nitelikli dolandırıcılık suçlarını işledikleri iddia olunan olayda;…mahkumiyet hüküm ve uygulamalarında bir isabetsizlik görülmemiştir… itirazlarının reddiyle hükümlerin ONANMASINA, …karar verildi.’’

15. Ceza Dairesi         2014/676 E.  ,  2014/3639 K.

‘’… Somut olayda; sanık …’nin resmi nikâhlı evli iken vefat eden babasından yetim maaşını alabilmek için 08.10.2002 tarihinde muvazaalı olarak boşandığı, ancak aynı evde birlikte yaşamaya devam ettiği, SGK’dan maaş almak suretiyle haksız menfaat temin ederek kamu kurumunu dolandırdığı iddia edilmiş ise de,

Mahkeme tarafından mutlak butlanla malul bir karar olduğuna hükmedilmeyen bu nedenle hukuken geçerli olan bi kararla boşandıktan sonra, eşlerin bir arada yaşamasını engelleyen birlikte yaşamanın suç olduğuna dair kanuni bir düzenlemenin bulunmaması karşısında, eşlerin bir arada yaşamasının boşanmanın maaş almak amacıyla yapıldığının ve hileli davranışın kanıtı olamayacağı, nitekim 5510 sayılı Kanun’un 56. maddesinde bu durumu tespit edilen kimselerin gelir ve aylığının kesileceği ve ödenmiş tutarların geri alınacağının belirtildiği, bu hususta cezai düzenlemenin bulunmadığı, sanığın eyleminin hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu gözetilerek, dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmadığına yönelik kabulde, Anayasa, AİHS ve kanuni düzenlemeler dikkate alındığında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine…. DÜZELTİLEREK ONANMASINA, …karar verildi.’’

Yazılı bilgiler güncellenen mevzuatlar çerçevesinde değişebilir, somut olaya göre değerlendirilmesi gereken başkaca koşullar bulunabilir. Değişen koşullar ve davaların kendine özgü durumlarının bulunması sebebiyle hukuki uyuşmazlıklar için profesyonel bir destek alınmasını öneriyoruz. Davanızla ilgili hukuki sürecin yürütülmesi için avukatlık hizmetimize başvurabilirsiniz.

Yazılı bilgiler sebebiyle herhangi bir sorumluluk kabul edilmemektedir.